Recykling, upcycling i plogging. Jak dbać o góry, kiedy z nich korzystamy?
Góry uczą prostych rzeczy. Pokory wobec pogody, cierpliwości podczas długiego podejścia i szacunku do natury. Wystarczy jednak jeden spacer popularnym szlakiem, żeby zobaczyć, że nie zawsze o tej ostatniej pamiętamy.
Papierki po batonach, butelki, fragmenty opakowań – to niestety coraz częstszy widok w lasach i górach. Problem odpadów nie dotyczy tylko miast. Trafia również w miejsca, które dla wielu osób są przestrzenią odpoczynku i kontaktu z naturą.
Dlatego w ostatnich latach coraz częściej mówi się o odpowiedzialnym outdoorze. Pojawiają się pojęcia takie jak recykling, upcycling czy plogging. Choć brzmią nowocześnie, ich sens jest bardzo prosty – chodzi o to, by korzystać z natury tak, żeby zostawić ją w możliwie niezmienionym stanie.
Recykling w outdoorze – drugie życie materiałów
Recykling to proces ponownego wykorzystania materiałów, które w innym przypadku stałyby się odpadem. Zamiast produkować nowe surowce od podstaw, można odzyskać część już istniejących i przetworzyć je na nowe produkty.
W branży outdoorowej ma to szczególne znaczenie. Większość nowoczesnej odzieży i sprzętu powstaje z materiałów syntetycznych – poliestru, nylonu czy poliamidu. Są lekkie, wytrzymałe i odporne na warunki atmosferyczne, ale jednocześnie bardzo wolno się rozkładają.
Dlatego coraz więcej producentów wykorzystuje materiały pochodzące z recyklingu. Najczęściej są to:
- plastikowe butelki PET
- odpady przemysłowe z produkcji tkanin
- zużyta odzież
- stare sieci rybackie wyławiane z oceanów
Z takich surowców powstają później nowe włókna wykorzystywane w kurtkach, polarach czy plecakach. Co ważne – produkty wykonane z materiałów z recyklingu często nie różnią się właściwościami od tych wykonanych z surowców pierwotnych.
Recykling ma też znaczenie na poziomie globalnym. Pozwala ograniczyć zużycie ropy naftowej, zmniejszyć ilość odpadów trafiających na wysypiska i obniżyć emisję gazów cieplarnianych związanych z produkcją nowych materiałów.
Świadoma produkcja w branży outdoorowej
Coraz więcej firm górskich stara się patrzeć na swoje produkty szerzej – nie tylko przez pryzmat parametrów technicznych, ale także wpływu na środowisko.
Jednym z przykładów takiego podejścia jest marka Salewa. Firma wywodzi się z Dolomitów, a jej siedziba znajduje się w Bolzano, w samym sercu Alp. Naturalne otoczenie sprawia, że kwestie ochrony środowiska są dla niej czymś więcej niż marketingowym hasłem.
Strategia zrównoważonego rozwoju firmy opiera się na dwóch podstawowych filarach: produktach oraz ludziach.
Z jednej strony chodzi o projektowanie sprzętu trwałego i możliwego do naprawy. Z drugiej – o kontrolę warunków pracy w fabrykach i odpowiedzialne zarządzanie procesem produkcji.
Produkcja odzieży i obuwia odbywa się w zakładach, które podlegają audytom dotyczącym standardów pracy. Marka współpracuje między innymi z organizacją Fair Wear Foundation, która kontroluje warunki zatrudnienia w przemyśle tekstylnym.
Certyfikat Salewa Committed – co oznacza?
Jednym z elementów strategii odpowiedzialnej produkcji marki Salewa jest oznaczenie Salewa Committed. To nie jest ogólne hasło marketingowe, ale wewnętrzny system oceny produktów, który opiera się na jasno określonych kryteriach środowiskowych i społecznych.
Aby produkt mógł otrzymać to oznaczenie, musi spełnić dwa warunki obowiązkowe oraz przynajmniej jedno kryterium dodatkowe.
Podstawą jest kontrola chemii i produkcji. Ponad 90% masy produktu musi spełniać wymagania polityki chemicznej Oberalp lub posiadać certyfikat bluesign®. W praktyce oznacza to ograniczenie szkodliwych substancji już na etapie produkcji materiału, a nie dopiero gotowego produktu.
Drugim obowiązkowym elementem jest kontrola warunków pracy. Fabryka, w której powstał produkt, musi przejść audyt społeczny przeprowadzony przez niezależną organizację. Taki audyt ma określoną ważność (3 lata), co wymusza regularną weryfikację standardów, a nie jednorazową kontrolę.
Dopiero na tej bazie pojawiają się kryteria dodatkowe, które pokazują, w jaki sposób produkt ogranicza swój wpływ na środowisko. Może to być na przykład:
brak szkodliwych związków PFAS w impregnacji DWR
wykorzystanie materiałów z recyklingu (co najmniej 50% składu)
zastosowanie materiałów upcyclingowych
użycie certyfikowanego puchu RDS
wykorzystanie surowców naturalnych lub odnawialnych, takich jak wełna, Tencel®, len czy konopie
Dzięki temu oznaczenie Salewa Committed nie sprowadza się do jednego parametru, ale obejmuje cały cykl życia produktu – od materiału, przez produkcję, aż po jego skład.
Z punktu widzenia użytkownika to ważna informacja. Nie mówi tylko, że produkt jest „eko”, ale pokazuje w jakim konkretnie obszarze został poprawiony i jakie realne kryteria musiał spełnić.
Upcycling – nowe życie starego sprzętu
Recykling polega na przetworzeniu materiału na nowy surowiec. Upcycling działa trochę inaczej.
W tym przypadku nie rozkłada się materiału na części pierwsze, ale wykorzystuje go ponownie w nowej formie. Zużyty przedmiot dostaje nowe zastosowanie.
W świecie outdooru można spotkać wiele ciekawych przykładów:
- stare liny wspinaczkowe zamieniane w paski lub breloki
- fragmenty namiotów wykorzystywane do szycia toreb
- resztki materiałów z produkcji kurtek używane do tworzenia akcesoriów
Takie produkty często powstają w krótkich seriach i każdy egzemplarz jest trochę inny. To nie tylko sposób na ograniczenie odpadów, ale także ciekawa forma projektowania.
Upcycling pokazuje też ważną rzecz – sprzęt outdoorowy rzadko kończy swoje życie w momencie pierwszego zużycia. W wielu przypadkach może dostać zupełnie nową funkcję.
Plogging – sprzątanie podczas treningu
Nie wszystkie działania proekologiczne wymagają technologii czy zaawansowanej produkcji. Czasem wystarczy bardzo prosty pomysł.
Plogging powstał w Szwecji i polega na połączeniu aktywności fizycznej ze zbieraniem śmieci. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa „jogging” oraz szwedzkiego „plocka”, które oznacza „zbierać”.
Idea jest bardzo prosta. Podczas biegania lub spaceru po lesie czy górskim szlaku podnosisz napotkane śmieci i zabierasz je ze sobą.
Po zakończeniu treningu odpady trafiają do kosza – najlepiej posegregowane.
Plogging zyskał popularność na całym świecie, ponieważ łączy dwie rzeczy: aktywność fizyczną i realne działanie na rzecz środowiska. W dodatku nie wymaga specjalnego przygotowania. Wystarczą rękawiczki i niewielki worek na śmieci.
W górach takie inicjatywy mają szczególne znaczenie. Transport odpadów z wysokogórskich szlaków czy schronisk bywa trudny i kosztowny. Każda zniesiona na dół butelka to realna pomoc dla środowiska.
Outdoor a odpowiedzialność
Sprzęt outdoorowy powstaje po to, by pozwolić nam działać w trudnych warunkach – w deszczu, śniegu czy silnym wietrze. Jednocześnie jego produkcja wiąże się z wykorzystaniem energii i surowców.
Dlatego coraz większą rolę odgrywa świadome podejście zarówno producentów, jak i użytkowników.
Marki starają się projektować produkty trwalsze, naprawialne i wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu. Z kolei użytkownicy mogą wydłużać życie sprzętu poprzez naprawy i odpowiednią pielęgnację.
Czasem najważniejsze działania są bardzo proste:
- kupowanie sprzętu dobrej jakości, który posłuży wiele lat
- naprawa zamiast wyrzucenia
- wybieranie produktów z materiałów z recyklingu
- zabieranie swoich śmieci ze szlaku
Małe decyzje mają znaczenie
Recykling, upcycling czy plogging nie rozwiążą wszystkich problemów środowiska. Mogą jednak zmienić sposób, w jaki korzystamy z natury.
Góry są miejscem, do którego wracamy, żeby odpocząć od cywilizacji. Warto więc zadbać o to, by pozostawały takie jak najdłużej.
Bo najprostsza zasada outdooru jest wciąż aktualna:
zostaw po sobie tylko ślady butów – nic więcej.
