Bushcraft – co to jest? Umiejętności przetrwania i życie bliżej natury

Bushcraft – co to właściwie znaczy?

Zacznijmy od podstaw. Słowo bushcraft pochodzi z języka angielskiego i można je przetłumaczyć jako „rzemiosło dziczy”. W praktyce oznacza ono zbiór wiedzy i umiejętności pozwalających funkcjonować w naturalnym środowisku – w lesie, górach czy na odludziu.

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że bushcraft polega na świadomym korzystaniu z zasobów natury oraz rozwijaniu umiejętności, które pozwalają spędzać czas w dzikiej przyrodzie w sposób samowystarczalny.

Nie chodzi jednak o walkę o przetrwanie w dramatycznych okolicznościach. W przeciwieństwie do survivalu, w którym najważniejsze jest przetrwanie w ekstremalnych warunkach, bushcraft to bardziej spokojna praktyka i często także styl życia.

Dlatego wiele osób mówi o nim jako o pewnej filozofii – sposobie patrzenia na świat, w którym ważne jest obcowanie z naturą, cierpliwość oraz rozwijanie praktycznych umiejętności.

Bushcraft a survival – czym różni się jedno od drugiego?

Na pierwszy rzut oka bushcraft i survival wydają się bardzo podobne. W obu przypadkach wykorzystuje się podobne techniki przetrwania, takie jak:

• rozpalanie ognia,

• budowa schronienia,

• orientacja w terenie,

• pozyskiwanie wody i pożywienia,

• rozpoznawanie jadalnych roślin.

Różnica polega jednak na kontekście.

Survivalu uczymy się głównie po to, aby poradzić sobie w sytuacjach kryzysowych – na przykład po zgubieniu się w lesie lub w razie awarii sprzętu podczas wyprawy.

Bushcraft natomiast to świadoma aktywność. Idziemy do lasu z własnej woli, aby rozwijać umiejętności przetrwania, ale bez presji czasu czy zagrożenia życia.

Można więc powiedzieć, że:

• survival to walka o przetrwanie,

• bushcraft to sztuka życia w naturze.

Skąd wziął się bushcraft?

Choć dziś bushcraft kojarzy się z nowoczesną turystyką outdoorową, jego korzenie sięgają znacznie dalej. Wiedza o tym, jak radzić sobie w lesie, była przez wieki przekazywana z pokolenia na pokolenie.

Takie umiejętności były codziennością dla ludzi żyjących blisko natury – myśliwych, traperów czy ludów pierwotnych, które potrafiły korzystać z naturalnych zasobów i naturalnych materiałów.

Współczesny bushcraft w dużej mierze czerpie z tej tradycji. W literaturze często wspomina się pionierów takich jak Mors Kochanski czy Ray Mears, którzy popularyzowali wiedzę o tym, jak funkcjonować w lesie bez nadmiernego korzystania z technologii.

Najważniejsze umiejętności bushcraftowe

Sednem bushcraftu są umiejętności. Odpowiednie wyposażenie może pomóc, ale w większości przypadków to właśnie wiedza i praktyka decydują o komforcie spędzania czasu w lesie.

Do najważniejszych należą między innymi:

Rozpalanie ognia

Jedną z podstawowych rzeczy, których uczy bushcraft, jest rozpalanie ognia. Ogień daje ciepło, pozwala przygotować jedzenie i poprawia komfort noclegu w terenie.

W bushcrafcie wykorzystuje się różne techniki rozpalania, od krzesiwa aż po metody wykorzystujące drewno czy hubkę.

Umiejętność, aby rozpalić ogień nawet przy niesprzyjających warunkach pogodowych, to jedna z najcenniejszych lekcji zdobywanych w terenie.

Budowa schronienia

Kolejna ważna rzecz to budowa schronienia. W zależności od sytuacji może to być tarp rozwieszony między drzewami, hamak z zadaszeniem albo prosty szałas z gałęzi.

Umiejętność, zbudowania schronienia, które ochroni przed wiatrem i deszczem, jest jedną z podstawowych kompetencji w zakresu bushcraftu.

Pozyskiwanie wody i jedzenia

Bushcraft obejmuje także wiedzę dotyczącą pozyskiwania wody oraz jedzenia.

Może to być:

• filtrowanie wody z potoku,

• łowienie ryb,

• zbieranie jadalnych roślin.

W praktyce jednak w większości przypadków bushcrafterzy zabierają ze sobą część jedzenia, a wiedzę o naturze traktują jako element edukacji i bezpieczeństwa.

Orientacja w terenie

Kolejna ważna umiejętność to nawigacja. Nawet dziś, w czasach GPS, warto znać podstawy orientacji w terenie.

Pomaga w tym:

• mapa i kompas,

• obserwacja słońca i gwiazd,

• analiza ukształtowania terenu.

Sprzęt bushcraftowy – czego potrzebujesz na początek?

Choć bushcraft kojarzy się z minimalizmem, pewien sprzęt bushcraftowy znacznie ułatwia funkcjonowanie w terenie.

Do najważniejszych elementów wyposażenia należą:

• nóż (często ze stali typu wysoko węglowa stal),

• podstawowe narzędzia takie jak piła lub mała siekiera,

• tarp lub hamak jako schronienie,

• kuchenka turystyczna lub inne źródło ognia,

oraz oczywiście:

• plecak mieszczący całe wyposażenie,

• odpowiednie ubrania dopasowane do pogody.

Warto pamiętać, że nawet najlepszy sprzęt nie zastąpi wiedzy. W bushcrafcie ważniejsze od najdroższego ekwipunku są umiejętności i doświadczenie.

Odzież i obuwie męskie w Lavaredo

Odzież i obuwie damskie w Lavaredo

Bushcraft w Polsce – gdzie można go uprawiać?

W Polsce spędzanie nocy w lesie nie zawsze jest dozwolone. Warto więc wiedzieć, gdzie można robić to legalnie.

Od kilku lat Lasy Państwowe prowadzą inicjatywę o nazwie programu Zanocuj w lesie, która pozwala biwakować w wyznaczonych miejscach w wielu nadleśnictwach.

Dzięki temu w ramach programu Zanocuj w lesie można legalnie nocować w lesie bez konieczności uzyskiwania specjalnych zezwoleń, o ile grupa jest niewielka.

Trzeba jednak pamiętać, że:

• ognisko można rozpalać tylko w wyznaczonych miejscach,

• biwakowanie jest zabronione na terenie parków narodowych,

• zawsze należy przestrzegać zasad ochrony przyrody.

Bushcraft jako styl życia

Dla części osób bushcraft to tylko weekendowa forma odpoczynku. Dla innych staje się czymś więcej – sposobem myślenia o relacji człowieka z naturą.

Niektórzy mówią nawet o czymś takim jak bushcraft filozoficzny. W tym podejściu najważniejsze jest nie tyle budowanie szałasów czy rąbanie drewna, ile samo obcowanie z naturą i spędzanie czasu na świeżym powietrzu.

To powrót do prostych rzeczy:

• ciszy lasu,

• zapachu ogniska,

• rytmu dnia wyznaczanego przez światło i pogodę.

Co w dobie ogromnej ilości przeróżnych bodźców i rozpraszaczy serwowanych przez obecną rzeczywistość staje się bezcenne dlla coraz większej ilości osób.

Jak zacząć przygodę z bushcraftem?

Jeśli zastanawiasz się, jak zacząć przygodę z bushcraftem, dobra wiadomość jest taka, że nie trzeba od razu planować wielodniowej wyprawy.

Na początek wystarczy:

1. krótki wypad do lasu,

2. podstawowa wiedza o bezpieczeństwie,

3. prosty sprzęt i odpowiednie ubrania.

Najważniejsze jest zdobywanie doświadczenia krok po kroku. Nauka w bushcrafcie polega przede wszystkim na praktyce.

Podsumowanie

Bushcraft to znacznie więcej niż tylko zestaw trików pozwalających przetrwać w lesie. To połączenie wiedzy o naturze, praktycznych technik i sposobu myślenia o świecie.

Dla jednych jest to hobby, dla innych styl życia i sposób na ucieczkę od cywilizacyjnego pośpiechu.

Bez względu na to, czy chodzi o biwakowanie w lesie, rozpalanie ognia, czy budowę prostego schronienia, bushcraft pozwala rozwijać umiejętności, które przez wieki były naturalną częścią życia człowieka.

A przy okazji daje coś, czego często brakuje w codziennym życiu – czas spędzony na świeżym powietrzu, blisko natury.