Jakie jedzenie w góry? Co naprawdę warto zabrać na szlak

Jedzenie w góry – od czego zacząć?

Planując jedzenie, najpierw odpowiedz sobie na jedno pytanie: jak długo będziesz w terenie i jak intensywny będzie wysiłek fizyczny. Zwróć uwagę na formę Twojego wyjazdu, tempo, miejsce i możliwości jakie daje miejsce do którego się wybierasz, a także Twoje indywidualne żywieniowe.

Wycieczkę w góry na 4–5 godzin planuje się inaczej niż dłuższy trekking czy kilkudniową górską wyprawę. Inaczej pakujemy jedzenie w góry latem, a inaczej gdy ruszamy w góry zimą. Inaczej spakujemy się jadąc z myślą o wędrówce w dzikim terenie, a inaczej na szlak długodystansowy, w którym codziennie będziemy mijać otwarte sklepy.

Kluczowe znaczenie ma zapotrzebowanie kaloryczne. W trakcie wysiłku organizm potrafi spalać 400–800 kcal na godzinę, w zależności od tempa, przewyższenia i warunków. Jeśli wchodzisz 6 godzin pod górę, robi się z tego solidny deficyt energii.

Dlatego odpowiednie jedzenie to nie fanaberia. To paliwo.

Jednodniowa wycieczka w góry – co zabrać?

Na krótszą wycieczkę w góry nie trzeba komplikować życia. Najlepiej zabrać produkty proste, sprawdzone i takie, które bez problemu zjesz w ruchu.

Dla jednych dobrym rozwiązaniem będą kanapki z pełnoziarnistego pieczywa, z dodatkiem sera, pasty jajecznej czy masłem orzechowym. Węglowodany złożone dadzą bowiem stabilną energię, a źródła białka pomogą ograniczyć gwałtowne spadki sił. Warto pamiętać, że mięsne dodatki podczas dłuższych wypraw mogą nie być najlepszym z pomysłów. Należy wziąć pod uwagę szybsze ryzyko popsucia, szczególnie podczas aktywności w upalne dni.

Do plecaka możesz zabrać:

• batony energetyczne lub batoniki energetyczne,

• suszone owoce,

• suche przekąski,

• mieszankę orzechów i owoców,

• kawałek dobrej czekolady.

Takie przekąski sprawdzą się na podejściach, kiedy nie masz ochoty wyciągać kanapek.

Warto też pamiętać o płynach. Ciepłym napoju w chłodne dni i wodzie z dodatkiem elektrolitów w upale. Prosty domowy napój izotoniczny? Woda, szczypta soli, miód i cytryna. W zupełności wystarczy.

Z własnego doświadczenia wiem, że regularne picie bywa trudniejsze niż się wydaje. Mam spory problem z motywowaniem się do zatrzymywania tylko po to, żeby się napić. Kiedy zapomnę bukłaku, szczególnie zimą, potrafię wrócić z całego dnia na szlaku z ledwo napoczętą butelką wody. Nie jest to najmądrzejsze, szczególnie kiedy dzienne zapotrzebowanie na płyny w wymagających warunkach to nawet 5l.

Bukłak z elektrolitami jest w tym kontekście zbawienny. Rurka, do której masz dostęp w każdej chwili, realnie zwiększa częstotliwość picia. W zimowych warunkach warto zabezpieczyć ją neoprenowym rękawem, żeby ograniczyć ryzyko zamarznięcia. Po napiciu dobrze jest też wdmuchnąć wodę z powrotem do zbiornika, tak aby nie zostawała w rurce.

Jedzenie w góry latem

Jedzenie w góry latem rządzi się swoimi prawami. Wysokie temperatury potrafią zniszczyć nawet najlepiej zaplanowany prowiant w góry.

Niektóre batony energetyczne zamieniają się w płynną masę, czekolada rozpływa się w papierku, a tłuste przekąski tracą formę. Dlatego warto wybierać produkty, które nie rozpuszczą się w plecaku.

Suszone owoce, suszone mięso, chałwa w szczelnym opakowaniu, orzechy czy wafle ryżowe z masłem orzechowym sprawdzą się zdecydowanie lepiej niż czekoladowe kremy i nadzienia.

Jeśli planujesz dłuższą wyprawę w upale, najwięcej suchego prowiantu będzie po prostu najbezpieczniejszym rozwiązaniem.

Jedzenie w góry zimą

Góry zimą to zupełnie inna historia. Nagle problemem nie jest topnienie, ale twardnienie. To, co latem było miękkie, w minusowych temperaturach robi się kamieniem.

W takim przypadku szczególnie ważne jest, by jedzenie zabrać w takiej formie, którą da się zjeść bez walki z opakowaniem. Zbyt twarde batony energetyczne potrafią skutecznie zniechęcić do jedzenia.

Podczas dłuższych wypraw zimowych ogromne znaczenie ma ciepły posiłek i gorąca zupa. Żywność liofilizowana bywa wtedy zbawieniem. Wystarczy zalać danie wrzątkiem lub gorącą wodą i po kilku minutach masz ciepły posiłek, który realnie podnosi komfort.

Możliwość zjedzenia ciepłego posiłku w mrozie to nie tylko luksus ale i  świetna regeneracja. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, warto przewidzieć czas na zatrzymanie się w schronisku w celu naładowania baterii.

Ile jedzenia warto zabrać na wędrówkę górską?

Ilość jedzenia w góry zawsze powinna wynikać z planu. To plan wyjazdu jest punktem wyjścia, nie zawartość lodówki ani promocja w sklepie.

Zanim zaczniesz pakować prowiant w góry, sprawdź, czy po drodze są sklepy, jakie mają godziny otwarcia i czy w ogóle można na nich polegać. Zweryfikuj dostępność i ofertę schronisk. W niektórych miejscach zjesz pełnowartościowy obiad, w innych dostaniesz co najwyżej herbatę i baton. Różnica jest zasadnicza.

Dopiero potem warto oszacować łączny bilans kaloryczny. Ten jest indywidualny i zależy od płci, wieku, wagi, rodzaju aktywności czy stanu zdrowia. Podczas górskiej wędrówki dzienne zapotrzebowanie może wynosić od około 2500 do nawet 4000 kcal, a przy bardzo intensywnym wysiłku bywa jeszcze wyższe.

Dobrze jest rozdzielić jedzenie na konkretne dni i świadomie połączyć zabieraną żywność z tym, co oferuje miejsce, do którego się wybierasz. Jeśli planujesz dłuższą wyprawę, każdy dzień powinien mieć swój „pakiet” kalorii. To pozwala uniknąć sytuacji, w której po dwóch dniach okazuje się, że połowę zapasów zjadłeś pierwszego wieczoru.

Nawet jeśli wiesz, że po drodze będą schroniska czy sklepy, warto mieć przy sobie zapas przekąsek. W górach plany potrafią się zmienić, tempo spada, pogoda się psuje, a najbliższy ciepły posiłek nagle przestaje być oczywisty. Kilka batonów energetycznych, suszone owoce czy suchy prowiant w kieszeni mogą wtedy okazać się naprawdę ratujące.

Żywność liofilizowana – kiedy ma sens?

Żywność liofilizowana to dobre rozwiązanie na dłuższą wyprawę. Lekka, kompaktowa, o wysokiej kaloryczności. Wystarczy zalać wrzątkiem i po kilku minutach masz gotowy posiłek.

Na wielodniowy trekking, kiedy wszystko będziesz nosić na plecach, to często najlepszy wybór. Nie zajmuje dużo miejsca, ma dobre wartości odżywcze i nie wymaga kombinowania.

Ale nie oszukujmy się – na jednodniową wycieczkę w góry zabieranie ze sobą liofilizatów i kuchenki turystycznej bywa przerostem formy nad treścią.

Przekąski w trakcie wysiłku

W trakcie wysiłku najważniejsza jest regularność. Lepiej jeść mało, ale często.

Batony energetyczne, batoniki energetyczne, suszone owoce czy kawałek chałwy dostarczają szybkiej energii i zapobiegają nagłym spadkom mocy.

Prywatnie zamiast żelu energetycznego wolę tabletki dextro. Nie muszę ich popijać, wchodzą zawsze bardzo fajnie, smakują jak cukierki pudrowe. Dostarczam je z regularnie z zegarkiem w ręku podczas intensywnego i długotrwałego wysiłku.

Jeśli masz ochotę na coś słonego, suszone mięso lub kawałki wołowiny sprawdzą się świetnie. To dobre źródła białka i zmiana smaku, kiedy słodkie przekąski zaczynają męczyć.

Chałwa – niedoceniany klasyk

Jako stosunek ceny, ilości składników odżywczych, kcal i gabarytów, bardzo niedocenionym i nie wiedzieć czemu bardzo rzadko zabieranym przez turystów jest chałwa.

100 g chałwy to około 500–600 kcal. Dużo zdrowych tłuszczów, solidna porcja węglowodanów i przyzwoita ilość białka. To pożywne jedzenie, które w małej kostce daje naprawdę dużo energii.

Jest trwała, nie wymaga lodówki, łatwo zmieści się w kieszeni. Trzeba tylko uważać w bardzo wysokiej temperaturze, bo potrafi się rozpuścić.

Jeśli wybierzesz produkt o prostym składzie, bez zbędnych dodatków, dostajesz naprawdę konkretną bombę kaloryczną na dłuższy trekking.

Jak zapakować jedzenie, żeby nie było problemem?

Zapakować jedzenie trzeba z głową. Każdy dodatkowy gram to dodatkowe obciążenie.

Na krótką wycieczkę górską wystarczy prosty suchy prowiant. Na dłuższą wyprawę – plan rozpisany na dni. Planując jedzenie, warto podzielić je na porcje dzienne i schować w osobne worki. Wziąć pod uwagę możliwości jakie daje teren w jaki się wybieramy. Podchodząc do tematu z głową, o wiele łatwiej będzie nam kontrolować ilość i nie narażać się na marnotrawienie jedzenia czy niepotrzebne dźwiganie.

Prowiant zabrać warto w takiej formie, żeby ten nie wymagał długiego przygotowania. Szybkie dania, które wystarczy zalać wrzątkiem, sprawdzają się najlepiej w warunkach, gdzie nie chcesz stać godzinę przy palniku.

Podsumowanie

Jedzenie w góry powinno być przede wszystkim praktyczne. Ma dawać energię, nie psuć się w plecaku i nie być balastem.

Zwróć uwagę na ile dni jedziesz. Na jednodniową wycieczkę w góry wystarczą kanapki, przekąski i coś słodkiego (czekolada, owoce susozone). Na dłuższą wyprawę warto rozważyć żywność liofilizowaną i bardziej przemyślany plan kalorii.

W góry warto zabrać to, co sprawdzone i co naprawdę zjesz. Nawet najlepszy baton nie zadziała, jeśli po trzech godzinach patrzysz na niego z niechęcią.

Dobre jedzenie to spokojna głowa. A spokojna głowa na górskich szlakach znaczy więcej, niż się wydaje.